Wolfgang Tillmans zette in de lente van 2016 met zijn EU-campagne zijn artistieke vermogens voor het eerst in voor een expliciet politiek doel: het voorkomen van een Brexit. De combinatie van de ‘slappe’ Remain-campagne en het gebrek aan geregistreerde, gemotiveerde jonge stemmers in het Verenigd Koninkrijk baarde hem zorgen. Daarom creëerde hij een serie treffende posters en een duidelijk statement waarin hij zijn motivatie omschreef, en vroeg zijn contacten om deze vrijelijk te verspreiden. Net als vele anderen ziet Tillmans de lonkende ‘afgrond’ van boosheid en nationalisme in de EU als een bedreiging voor “het instituut van democratie, overleg en moderatie dat ons de kans geeft ons leven te leven zoals wij dat willen”. Dit anti-EU-sentiment is, vaak onder de vlag van verregaand patriottisme, alleen maar radicaler en nijpender geworden sinds Donald J. Trump in november 2016 aan de macht kwam in de VS.

Nexit

Nu, in maart 2017, dreigt de nationalistische golf Nederland te raken. Zal er in de nabije toekomst een ‘Nexit’-campagne ontstaan? Er is in de afgelopen maanden veel verwezen naar de overeenkomsten tussen politici als Wilders, Trump en Farage; het zou, zo zegt Tillmans, onverstandig zijn om deze mogelijkheid buiten beschouwing te laten. Ook nadat een meerderheid in Groot-Brittannië ervoor stemde om de EU te verlaten blijft Tillmans toegewijd aan het idee van een verenigd, democratisch Europa en Europese Unie, en hij is vastberaden om de waarden van democratie, moderatie, en overleg in bescherming te nemen.

Gratis posters

Tillmans’ EU-campagneposters wijken qua stijl duidelijk af van zijn bekende werken. De kunstenaar beaamt dat dit project inderdaad uniek is; het belangrijkste element van de posters is dat ze het doel van de campagne in directe bewoordingen overbrengen: ‘No man is an island. No country by itself.’ Zijn Engelstalige posters zijn door Jop van Bennekom en Gert Jonkers bewerkt voor de Nederlandse verkiezingen op 15 maart. Met behulp van de partnerorganisaties probeert deze campagne de EU te beschermen tegen een wildgroei aan politiek pessimisme. De vier samenwerkingspartners van het Protect the European Union-project hebben een gezamelijke verklaring opgesteld en zullen vanaf vandaag Tillmans’ posters (en daarmee zijn boodschap) gratis verspreiden. Vanwege de urgentie van de Nederlandse, Franse en Duitse verkiezingen dit jaar start de campagne in deze drie talen, maar de organisatie is van plan de posters uit te brengen in alle 24 officiële talen van de EU.